Het wiel

Het wiel van krachtig samenwerken© bestaat uit vier ingrediënten die gezamenlijk leiden tot een krachtige samenwerking.

De visuele kracht van het wiel

Reflecteren op de vraag ‘hoe werken we met elkaar samen’ is best ingewikkeld en komt vaak onder tijdsdruk niet goed uit de verf in het onderwijs. Want waar ga je het dan over hebben? En waar begin je? Het wiel geeft hierbij handvatten: je ziet in een oogopslag de vier ingrediënten die nodig zijn voor een goede samenwerking.

Cyclisch reflectieproces

De ingrediënten staan niet op zichzelf, ze beïnvloeden en versterken elkaar.

Reflecteren op het ene ingrediënt geeft tegelijkertijd meer zicht op de mate van aanwezigheid van de andere ingrediënten.

Bijvoorbeeld:
Wanneer je met je teamgenoten reflecteert op de manier waarop jullie tot actie overgaan bij het ingrediënt ‘aan de slag’ geeft dit zicht op hoe ieder apart denkt over wat er gedaan moet worden. Daarbij komt vanzelf het doel van de samenwerking aan de orde. Hieruit kan je opmaken dat de reflectie op het ingrediënt ‘aan de slag’ indirect ook het ingrediënt ‘vertrouwen’ versterkt.

Het reflecteren op de ingrediënten is in onze ogen een cyclisch proces; je blijft zicht houden op het geheel, terwijl je tegelijkertijd kunt focussen op een van de ingrediënten. En zo blijf je in beweging, de ene keer staat het ene ingrediënt centraal en de andere keer het andere. Het is een zichzelf versterkend reflectieproces dat leidt tot besef wat er er nu nodig is in de samenwerking. En dat proces houdt eigenlijk nooit op; reflecteren op hoe we met elkaar samenwerken blijft belangrijk.

Samenwerkend vermogen (de wij-vragen in de kaartenset):

Het wiel van krachtig samenwerken kan goed gebruikt worden om de vertaling te maken naar het totale samenwerkend vermogen van het team. Je stelt dan vragen als: hoe gaat het team om met het ingrediënt ‘elkaar zien’?

Vaardigheden ontwikkelen (de ik-vragen in de kaartenset)

Het wiel van krachtig samenwerken geeft de mogelijkheid om zicht te krijgen op de vaardigheden die een teamgenoot nodig heeft om beter te kunnen samenwerken: bijvoorbeeld hoe gaat deze leerling om met het ingrediënt ‘in gesprek’?

Hoe het begon

In haar werk als teamcoach viel het Gunilla op dat teamleden niet echt bewust zijn van wat zij nodig hebben om goed samen te werken. Bij de start van teamsessies deze voorwaarden inventariseren, brengt mooie gesprekken in teams en werkt vervolgens positief door in het team. Aan de hand van deze praktijkervaring ging zij op onderzoek; zij wilde meer handvatten om hiermee aan de slag te gaan.

Een deel van het antwoord zag zij terug in managementliteratuur: een bijvoorbeeld daarvan is het boek ‘De vijf frustraties van teamwork van Patrick Lencioni. Hij beschrijft in zijn boek onderstaande vijf aspecten voor krachtig samenwerkende teams:

  1. vertrouwen elkaar
  2. gaan openlijk de strijd aan over ideeën
  3. steunen besluiten en actieplannen
  4. spreken elkaar aan op het realiseren van overeengekomen activiteiten
  5. concentreren zich op het bereiken van collectieve resultaten

Gunilla herkende deze aspecten maar vond het hiërarchisch gelaagde model niet passend bij het thema samenwerken. Voor haar zijn alle aspecten even belangrijk en zijn onderling nauw verwant aan elkaar, ze werken zelfs versterkend op elkaar.

In het boek ‘Uit het harnas’ van Paulien Assink over authentiek en verantwoord leiderschap vond Gunilla belangrijke aanvullingen.

Met name het belang van verbinding maken: wil je een samenwerking aangaan is het belangrijk dat je elkaar echt ziet, echt ontmoet.

Op basis van deze achtergrond en haar eigen ervaringen in de praktijk ontstond de eerste versie van het wiel waarmee ze meteen aan de slag ging. Zij ging op zoek naar werkvormen om met het wiel te werken en in het jaar 2012 ontstond de kaartenset Speel open kaart… en versterk je samenwerking (de managementversie). Juist een spelvorm maakt dat je ongedwongener met elkaar in gesprek kunt gaan, waardoor je elkaar echt ontmoet. Gecombineerd met een spelleider die ruimte geeft en doorvraagt was een mooie managementtool ontwikkeld.

Het wiel van krachtig samenwerken in het onderwijs

Corrine en Suzan vinden samenwerken een belangrijke vaardigheid voor leerlingen om te leren. In dat kader schreven zij in 2016 het boek Samen leren samenwerken.

Zij zagen veel mogelijkheden in het wiel voor het onderwijs en legden contact met Gunilla. Door de ervaringen van Suzan en Corrine met die van Gunilla samen te brengen en te vertalen naar de taal van het onderwijs ontstond de onderwijsversie van het wiel en het reflectiespel Speel samen open kaart.

Wij geloven dat de voorwaarden van samenwerken, die gelden voor teams in het bedrijfsleven, grotendeels ook gelden voor samenwerken in het onderwijs.