De spelleider

Speel samen open kaart vraagt om een prettige, open sfeer waarin leerlingen bereid zijn om te delen wat ze echt vinden of voelen. De spelleider heeft veel invloed op die veilige setting in de groep. Om een handreiking te bieden bij het creëren hiervan beschrijven we de rol van spelleider aan de hand van de zeven wijsheden van de spelleider.

Wijsheden die voor iedere leerkracht en docent herkenbaar zullen zijn en die wat ons betreft essentieel zijn bij het tot stand brengen van een veilige sfeer.

Deze rol van spelleider is een rol die je hebt als leerkracht en docent, naast de rol van didacticus, pedagoog, organisator …. Als spelleider heb je vooral een ondersteunende taak: je nodigt je leerlingen uit tot reflectie op hun rol in het samenwerkingsproces en het geven van feedback aan elkaar. Je stimuleert je leerlingen tot zelfstandig, zelf reflecterend leren.

Zie de hieronder genoemde wijsheden vooral als uitnodiging om ook als spelleider te groeien. Door de ervaringen die je opdoet in de verschillende spelsituaties, verdiep je je eigen repertoire en bouw je dit steeds verder uit.

De 7 wijsheden van de spelleider:

  1. Geef leerlingen ruimte om te leren vertrouwen op hun eigen intuïtie en wijsheid

Leerlingen kunnen zelf goed aangeven wat wel en niet goed ging in hun samenwerking. Daarbij gebruiken zij hun eigen woorden en gevoelens. Zij benoemen punten die op dat moment belangrijk zijn voor hen.

Juist door eigen reflecties wordt het lerend vermogen aangesproken. Misschien is de reflectie in jouw ogen niet compleet of voldoende, maar voor de leerlingen op dat moment wel genoeg om mee aan de slag te gaan.

  1. Geef leerlingen alleen de informatie die ze nodig hebben om dit (leerproces) te starten

Het centrale deel van het spel is de uitwisseling van de leerlingen zelf en niet de toelichting vooraf. Leerlingen hebben, naast de speelwijzer, nauwelijks extra informatie nodig om te kunnen starten. Juist door beperkte informatie vooraf, ervaren de leerlingen de meeste vrijheid om eerlijk te antwoorden en ervaren ze eigenaarschap over de reflectie op het samenwerkingsproces.

  1. Ga uit van eigen kracht

Wanneer je zelf een te grote rol pakt bij de reflectie, worden leerlingen passief en afwachtend. Je helpt je leerlingen juist door hun autonomie te respecteren. Leer opzij te stappen en te vertrouwen op de wijsheid van de leerling en de groep bij het beantwoorden van de vragen.

  1. Zorg dat leerlingen zich veilig voelen, zelfs om te falen

Leerlingen die zich ontwikkelen maken altijd wel ergens onderweg “fouten”. Zij kunnen bijvoorbeeld bij de nabespreking schrikken van de impact van een door hen onbewust gemaakte opmerking. Als spelleider heb je hier geen oordeel over en zorg je ervoor dat zij zich hier niet vervelend over hoeven te voelen. Je geeft ze de ruimte om te herstellen en weer verder te gaan en te leren van hun “fouten”.

  1. Emoties mogen er zijn

Soms worden leerlingen zich ineens bewust van hun eigen schaduwkant of onvermogen en hierdoor kan er verdriet, angst of boosheid opkomen. Belangrijk dat je weet dat je een zodanig veilige setting hebt geboden dat hier ruimte voor is.
Voor deze gevoelens van de leerling ben je niet verantwoordelijk, je laat ze bij de leerling. Het is ook belangrijk dat je deze gevoelens niet veroordeelt of er kritiek op hebt. Op zo’n moment ben je vaak wel nodig als spelleider. Wat heeft deze leerling en de samenwerkingsgroep nodig om weer met elkaar verder te kunnen?

En vergeet niet: Juist emoties die er mogen zijn, gaan weer voorbij!

  1. Bied ruimte aan eigen beslissingen en eigen ervaringen

Leerlingen zijn verschillend en als spelleider herken je het belang van respect voor diversiteit. Je onderkent dat zij hierdoor onderling andere keuzes kunnen maken of andere keuzes dan jijzelf zou maken.

  1. Houd oog op het groepsproces

Blijf altijd goed letten op de groepsdynamiek na het spelen van samen open kaart. Is het gesprek goed afgerond? Is alles gezegd wat gezegd moest worden? Of is het nog niet helemaal afgerond. Nodig de groepjes dan tijdig nog een keer uit om met elkaar te reflecteren op de eerdere ronde met speel samen open kaart. Wellicht is een teamgenoot toch gekwetst geraakt om wat er gezegd is.